Redirecting Fundacja Promocji Zdrowia Seksualnego - 8 Choroby przenoszone droga płciową

8 Choroby przenoszone droga płciową

Choroby przenoszone droga płciową

ImageChoroby przenoszone drogą kontaktów płciowych towarzyszą ludzkości od zarania. Do niedawna dla podkreślenia sposobu zarażania się nimi nazywano je chorobami wenerycznymi od imienia rzymskiej bogini miłości Wenus, czyli Wenery, utożsamianej z grecką boginią piękna, kwiatów, miłości i pożądania Afrodytą.


OSTRACYZM SPOŁECZNY I ZMIANA OBYCZAJÓW
 Nazwa „choroby weneryczne” ma wieloletnią tradycję i w odbiorze społecznym wyraźnie negatywne, wręcz dyskryminujące konotacje.
Brakom w edukacji zdrowotnej i zarazem seksualnej należy przypisać fakt, że choroby te nie są traktowane jako kategoria chorób zakaźnych. Uprzedzenia funkcjonujące jako pewien stereotyp wynikają z pokutującego przekonania, że sprawy będące pochodną seksu są czymś „brudnym i wstydliwym”, zatem i choroby kojarzą się z czymś takim samym (stąd częsta potoczna nazwa „choroby wstydliwe ”). W efekcie takiego podejścia chorzy często kryją się z chorobą i irracjonalnie opóźniają moment rozpoczęcia leczenia.
Decydujący wpływ na sposób szerzenia się zakażeń przenoszonych drogą płciową mają trzy grupy czynników natury społeczno-obyczajowej:
1. wstyd, powstrzymujący wielu chorych od szybkiego zgłoszenia się do lekarza, podjęcia leczenia oraz ujawnienia źródła zakażenia

    i wszystkich osób, które mogły się zarazić, by ich także poddać leczeniu;
2. poważne braki w wychowaniu zdrowotnym powodują, że osoby, u których wystąpiły objawy kliniczne, nie kojarzą ich z możliwością

    zakażenia, nie podejmują leczenia i nie powstrzymują się od kolejnych kontaktów seksualnych;
3. czynniki sprzyjające łatwemu nawiązywaniu kontaktów seksualnych z przypadkowymi partnerami:
a) uprzemysłowienie powodujące tworzenie się dużych skupisk samotnych młodych ludzi migrujących za pracą;
b) urbanizacja stwarzająca pewną anonimowość życia w dużych miastach, co powoduje trudność w wykrywaniu źródeł zakażenia;
c) zmiana modelu życia rodzinnego, powodująca osłabienie wpływu wychowawczego rodziny;
d) ruchliwość społeczeństw związana z rozwojem komunikacji (i tak kierowca TIR-a, który przedwczoraj zaraził się gdzieś na bezdrożach

     Białorusi, jutro zarazi dziewczynę pod Zgorzelcem);
e) rozwój turystyki;
f)  wcześniejsze fizyczne i psychiczne dojrzewanie młodzieży przy jednoczesnym opóźnieniu dojrzałości społecznej;
g) masowy rozwój prostytucji, wynikający ze zmiany obyczajowości seksualnej i podejścia kobiet nastawionych na szybkie osiąganie

     wysokich dochodów;
h) wzrost spożycia alkoholu.

CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ
W powszechnym odbiorze społecznym do chorób wenerycznych zalicza się kiłę, rzeżączkę oraz plagę XX wieku AIDS. Tymczasem drogą kontaktów seksualnych przenoszonych jest wiele innych chorób.  Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) usunęła z oficjalnej terminologii określenie „choroby weneryczne” i zaleciła dla całej tej grupy nową nazwę:
choroby przenoszone drogą płciową (STD - sexually transmitted diseases).
Zaliczamy do nich:

-    nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU),
-    rzeżączkę,
-    drożdżycę dróg moczowo-płciowych,
-    kłykciny kończyste,
-    rzęsistkowicę,
-    opryszczkę narządów płciowych,
-    kiłę,
-    wirusowe zapalenie wątroby typu B,
-    chlamydiozę,
-    zakażenia wywołane bacterial vaginosis.

 
Zakażenia przenoszone drogą płciową są chorobami poważnie zagrażającymi zdrowiu, a nawet życiu. Mogą powodować niepłodność kobiet i mężczyzn, poronienia nawykowe, porody przedwczesne, porody martwych płodów, zapalenia przydatków macicznych, utratę wzroku, uszkodzenia mózgu, oszpecenia, nowotwory.
Wiele chorób przenoszonych drogą płciową zagraża również noworodkom, które mogą się nimi zarazić od matki. Od 50 do 70% powikłań, które występują w ginekologii i położnictwie, jest wynikiem zakażeń przenoszonych drogą płciową. Zwłaszcza choroby, które powodują zmiany chorobowe na narządach płciowych lub wywołują ich stan zapalny, mogą w znacznym stopniu, według oceny Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization – WHO) nawet trzykrotnie, zwiększać ryzyko przeniesienia HIV drogą seksualną.
W opinii ekspertów WHO sexually transmitted diseases przybrały charakter epidemii ogólnoświatowej, i to zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Według danych co roku na świecie zdarza się ponad 250 mln nowych zachorowań na te choroby, w tym co najmniej 50 mln przypadków chlamydiozy, 30 mln kłykcin kończystych, 25 mln rzeżączki i 20 mln opryszczki narządów płciowych.

 RODZAJE ZAKAŻEŃ PRZENOSZONYCH DROGĄ PŁCIOWĄ


ZAKAŻENIA WIRUSOWE: wirusy cytomegalii, HIV, brodawczaka ludzkiego typ HPV, WZW typ B, wirusy herpes - opryszczki narządów płciowych, mięczak zakaźny.

 

Kłykciny kończyste wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego HPV (human papillomavirus).Jest to czwarta co do częstości występowania choroba przenoszona drogą płciową. Zmiany chorobowe występują przede wszystkim na narządach płciowych zewnętrznych i w okolicach odbytu. U kobiet często przechodzą na błonę śluzową przedsionka pochwy, a u mężczyzn na cewkę moczową. Okres wylęgania trwa do dwóch miesięcy. U mężczyzn usadowione są w okolicy napletka i żołędzi. U kobiet natomiast mogą występować nie tylko na sromie, ale i w pochwie, na szyjce macicy lub cewce moczowej. Partnerzy seksualni mogą przenosić wirusa zarówno poprzez stosunki seksualne, jak i przez dotykanie zainfekowanych miejsc.

 

W początkowym okresie mają postać grudek, w późniejszym zaś tworzą uszypułowane, przypominające kalafior twory. Ich powstawaniu i rozwojowi sprzyja przewlekły stan zapalny połączony z wydzieliną oraz brak higieny osobistej. U kobiet wirus ten może przyczynić się do rozwoju raka szyjki macicy.

 AIDS wywołuje wirus HIV, który osłabia system odpornościowy zwalczający większość infekcji. Kiedy HIV zaatakuje, człowiek staje się JEGO nosicielem przez lata, i chociaż wygląda i czuje się zdrowo, może przekazywać go partnerom. AIDS jest chorobą, którą ten wirus wywołuje. Nie jest to pojedyncza jednostka chorobowa, lecz składa się na nią zespół infekcji (w tym nawet rak), które rozwinęły się na skutek spadku odporności organizmu.

 

Jak można się zarazić? Wirus HIV przenoszony jest poprzez kontakt z wydzielinami organizmu, takimi jak: nasienie, wydzielina z pochwy, ślina; drogą kontaktów dopochwowych, analnych lub oralnych; poprzez krew: jeżeli używasz wielokrotnie strzykawek lub w wyniku transfuzji zakażonej krwi; przez mleko matki: matka nosicielka może przekazać wirus dziecku. Zakażona matka może również przekazać wirus dziecku podczas ciąży lub w trakcie porodu.

 

Wirusem HIV nie można zarazić się przez korzystanie z tej samej toalety, wspólne naczynia, kąpiel w basenie. Jak dotąd nie wynaleziono lekarstwa na HIV, ale odpowiedzialny styl życia może uchronić przed potrzebą korzystania z medykamentu, który jeszcze nie istnieje.

Opryszczka narządów płciowych wywoływana jest przez wirus typu herpes występujący pod dwiema postaciami. Typ I powoduje zmiany w okolicy ust i nosa, zaś typ II w okolicy genitaliów i odbytu. Na powierzchni skóry lub błony śluzowej sromu i pochwy pojawiają się małe pęcherzyki o średnicy 1-2 mm wypełnione przezroczystym płynem, czasami zlewające się. Po ich pęknięciu powstają powierzchnie nadżerkowe, które po kilku dniach goją się samoistnie. Występowaniu zmian towarzyszy uczucie lekkiego swędzenia lub pieczenia. Wymagana jest interwencja lekarza. Występowanie tych objawów wiąże się najczęściej z brakiem przestrzegania elementarnych zasad higieny osobistej oraz przygodnymi kontaktami seksualnymi.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest ogólnoustrojową, ostrą, zaraźliwą chorobą zakaźną, z dominującymi w obrazie klinicznym objawami uszkodzenia miąższu wątroby. Zgodnie z oceną Światowej Organizacji Zdrowia ponad 50% nowych zakażeń w rozwiniętych krajach Ameryki Północnej i Europy jest przenoszonych drogą płciową: około 1/4 wśród heteroseksualnych mężczyzn i kobiet oraz około 1/3 wśród homoseksualnych mężczyzn. Wirus typu B jest przenoszony drogą płciową lub poprzez kontakt z zakażoną krwią, śliną lub moczem. Może ujawnić się dopiero po 6-23 tygodniach od momentu zarażenia. Główne objawy to: cytrynowe zabarwienie skóry, wymioty, zawroty głowy i gorączka, objawy podobne do grypy, ból gardła lub kaszel, ciemne zabarwienie moczu i odbarwienie stolca. W Polsce notuje się powyżej 13 tys. zachorowań rocznie.
Zakażenie WZW B jest jedyną chorobą przenoszoną drogą płciową, której można zapobiegać nie tylko przez modyfikację zachowań seksualnych oraz stosowanie prezerwatyw, ale i dzięki przyjęciu bezpiecznej szczepionki.

 

Mięczak zakaźny wywołany jest przez molluscavirus. Okres wylęgania trwa od 14 do 50 dni. Wykwity przybierają postać półkolistych guzków barwy skóry, czasem białej lub woskowej, z pępkowym wklęśnięciem na szczycie. Ich wielkość jest różna – od łebka szpilki do ziarna dużego grochu. Z guzków już całkowicie rozwiniętych pod wpływem ucisku przez otwór we wklęśnięciu wydobywa się kaszowata treść. Liczba wykwitów jest zmienna. Występuje na narządach płciowych kobiet i mężczyzn. Czas trwania choroby waha się od kilku miesięcy do kilku lat.

 

ZAKAŻENIA GRZYBICZE: wywołane przez drożdżaki (kandydozy)

 

Grzybice (drożdżyce) najczęściej wywoływane są przez Candida albicans. Zmiany w postaci białych plam, jakby nałożonych na błony śluzowe, przypominają ścięte mleko. U mężczyzn wywołują zaczerwienienie i pieczenie pod napletkiem lub na żołędzi, z towarzyszącą serowatą wydzieliną. Może wystąpić bolesność i trudności z odprowadzeniem napletka. U kobiet pojawia się wydzielina z pochwy o serowatej konsystencji i zapachu drożdży. Towarzyszą jej świąd i zaczerwienienie w okolicy pochwy, sromu lub odbytu. Pojawia się ból podczas stosunków lub przy oddawaniu moczu. Zawsze konieczne jest leczenie obojga partnerów, w przeciwnym razie będą się wzajemnie zarażać. Okres trwania choroby jest różny, często występują nawroty.

 

ZAKAŻENIA BAKTERYJNE: kiła, rzeżączka, zakażenia bacterial vaginosis

 

Syfilis, czyli kiła… nie jest zbyt powszechny w dzisiejszych czasach.
Wywoływany jest przez organizmy zwane krętkami bladymi. Wyróżniamy trzy stadia choroby:
1. Pierwszy etap: to bezbolesne owrzodzenie na żołędzi lub w pochwie, a czasem na twarzy lub odbycie. Objaw ten występuje dopiero

    po tygodniu, a nawet po trzech miesiącach od zakażenia i trwa około 2-3 tygodni. Po czy ustępuje samoistnie.
2. Drugi etap: po 2-6 miesiącach od zakażenia, na ciele pojawia się wysypka. Występują objawy podobne do grypy, jak gorączka, ból

    głowy i gardła.
    Tych obydwu etapów można nawet nie zauważyć.
    Jeżeli nie poddamy się leczeniu, wówczas następuje trzeci ostatni etap, który może się objawić nawet wiele lat po zakażeniu.
3. Trzeci etap: uszkodzenie serca, mózgu, układu nerwowego i innych organów - może spowodować śmierć.
    Pierwsza wzmianka o istnieniu kiły w Polsce pochodzi z roku 1495 od Macieja z Miechowa. W swej „Chronica Polonorum" pisze on,

    że choroba została przywieziona do Krakowa przez niewiastę powracającą z pielgrzymki do Rzymu, żonę sługi burgrabiów zamku

    krakowskiego, zwanego Wojciechem Białym.

Rzeżączka, zwana pospolicie tryprem, jest znaną od starożytności chorobą dróg moczowo-płciowych. Jednak jak wynika z nazwy, ropny wyciek z cewki moczowej mężczyzn traktowano wówczas jako wyciek nasienia (gr. gonos = nasienie, rheo = cieknę) i nie wiedziano, że choroba przenosi się przez stosunki płciowe. Wywoływana jest przez bakterię dwoinki rzeżączki.

 

Okres wylęgania rzeżączki wynosi przeciętnie 2-5 dni. U mężczyzn najczęściej zakażeniu ulega cewka moczowa, u kobiet – kanał szyjki macicy i cewka moczowa. W następstwie kontaktów analnych procesem chorobowym objęta jest odbytnica, a w przypadku oralno-genitalnych form współżycia zakażeniu ulega śluzówka gardła.

 

U kobiet zakażenie ma najczęściej przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Okres wylęgania u kobiet jest dłuższy niż u mężczyzn i może trwać nawet 3 tygodnie. Zakażenie rzeżączkowe u kobiet pierwotnie rozwija się w obrębie kanału szyjki macicy i cewki moczowej. Może pojawić się nadmierne wydzielanie śluzu z pochwy, rzadkiego, wodnistego, żółtego lub zielonkawego. Czasami oddawaniu moczu towarzyszy ból. U mężczyzn głównym objawem jest wyciek z cewki moczowej i uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu. Stwierdza się zaczerwienienie i obrzęk ujścia zewnętrznego cewki moczowej. Wydzielina jest zwykle obfita, ropna. Wylęganie zakażenia trwa 2–5 dni, bywa jednak dłuższe. Do najczęstszych powikłań u mężczyzn należą zapalenie najądrzy i zakażenie rzeżączkowe gruczołu krokowego.

Bacterial vaginosis jest to zespół zaburzeń w ekosystemie pochwy charakteryzujący się wzrostem bakterii beztlenowych, klinicznie objawiający się nieprzyjemnym zapachem i zwiększoną wydzieliną.

 

ZAKAŻENIA PIERWOTNIAKOWE:

 

Rzęsistkowica wywołana jest przez pierwotniaka zwanego rzęsistkiem pochwowym (Trichomonas vaginalis) i jest to jedna z najczęstszych przyczyn przewlekłego zapalenia pochwy u młodych kobiet. Zakażenie mężczyzn następuje wyłącznie w drodze stosunku płciowego. Kobiety chorują jednak znacznie częściej aniżeli mężczyźni. Uzasadnione jest to możliwością zakażenia pozapłciowego, jak np. w czasie kąpieli w basenie, łaźniach ogólnych, przez używanie wspólnych ręczników, w trakcie pracy w zespołach kobiecych. W badaniach profilaktycznych czystości pochwy kobiet dojrzałych dość często, bo w ok. 70%, rzęsistek występuje we florze pochwy.

 

U mężczyzn choroba może przebiegać bezobjawowo lub wywoływać słabo nasilone objawy. U kobiet nasilenie objawów bywa różne, często dramatyczne, połączone z wyciekiem z pochwy dużych ilości pienistej wydzieliny o żółtawym lub zielonkawym kolorze i przykrym zapachu. Upławom towarzyszy uczucie świądu, pieczenia, czasem bólu. U kobiet w około 50% rzęsistkowicy towarzyszy zakażenie rzeżączkowe.

 

ZAKAŻENIA CHLAMYDIAMI:

 

Chlamydie to jeden z drobnoustrojów odpowiedzialnych za nieswoiste infekcje narządów płciowych zarówno kobiet, jak i mężczyzn. U kobiet chlamydie wywołują upławy, pieczenie podczas oddawania moczu, później mogą się pojawić bóle podbrzusza, dłuższe miesiączki, niekiedy gorączka. Wtórnie dochodzi do stanów zapalnych jajników i jajowodów, co sprzyja niepłodności. U mężczyzn pojawia się (tylko rano) skąpa śluzowo-ropna wydzielina z cewki moczowej i ból przy oddawaniu moczu. Jest to objaw tzw. nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej (NGU). W Polsce u 30,9% mężczyzn zakażonych kłykcinami kończystymi współistniało NGU. Konsekwencją może być zapalenie najądrzy, co również może doprowadzić do niepłodności.
Mimo zakażenia u wielu kobiet przebieg choroby jest bezobjawowy. Warto zrobić sobie test na obecność chlamydii podczas corocznego badania kontrolnego u ginekologa.

 

Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej to pierwsza co do częstości występowania choroba przenoszona drogą kontaktów seksualnych. Objawami zapalenia są bóle i pieczenie w cewce moczowej, nasilające się podczas mikcji, obrzęk i zaczerwienienie okolicy ujścia zewnętrznego cewki oraz wyciek śluzowy lub ropny. W przewlekłym zapaleniu występuje skąpy wyciek, najczęściej przed rannym oddaniem moczu.
NGU wywołane być mogą przez chlamydie, grzyby drożdżopodobne, a także przez rzęsistka pochwowego. Okres wylęgania trwa 3-7 tygodni, a więc jest znacznie dłuższy niż kilkudniowy zaledwie okres wylęgania rzeżączki. U kobiet bardzo często występuje zakażenie bezobjawowe lub skąpoobjawowe. Często występuje u mężczyzn, których partnerki chorują na nadżerki szyjki macicy w przebiegu zakażenia chlamydiami. Liczne badania przeprowadzone na całym świecie wykazały, iż przewlekłe stany zapalne cewki moczowej predysponują do zakażeń innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. W każdym przypadku zapalenia cewki moczowej zarówno badanie, jak i leczenie powinny obejmować oboje partnerów.